NAZA, oftewel: Collateral Damage

Het is een beklemmende anderhalf uur kijken naar de docu NAZA van de Israëlische filmmakers Yuval Abraham en Rachel Szor. Gesprekken met Israëlische militairen over hun actieve aandeel in de strijd tegen Hamas die in werkelijkheid een vernietigende geweldsexplosie jegens de volledige Gazaanse bevolking werd. De ontboezemingen van de militairen, inclusief hun pogingen om met zichzelf en de aard en het effect van hun militaire optreden in het reine te komen, zijn aangrijpend. De interviewer doet niet veel meer dan vragen naar feitelijkheden en de antwoorden daarop zijn onthutsend en schokkend. Het komt er samengevat op neer, dat voor de uitschakeling van een geïdentificeerde Hamas-strijder een bepaalde hoeveelheid collateral damage, NAZA in militair Ivriet, aanvaardbaar is. Hoe hoog dat aantal is – er wordt niet over mensen, maar consequent over aantallen ‘NAZA’ gesproken -, kan variëren, de leeftijd en het geslacht van NAZA ook. Het kunnen baby’s, peuters, pubers, moeders en grootouders zijn. Ik vraag me af of Yuval en Rachel zich nog in Israël bevinden en het verbaast me niet dat de Israëlische regering vuur spuwt over hun film en over degenen die eraan meegewerkt hebben.

Eén kanttekening vanuit mijn eigen defensieverleden: collateral damage is helaas onvermijdelijk in een gewapend conflict. De vraag is hoeveel ervan ‘acceptabel’ is om een militair doel te bereiken. Toen ik in de vroege zomer van 2009 in Afghanistan deelnam aan de ISAF missie, werd net de hoogste bevelhebber van die missie - uiteraard een Amerikaan – vervangen omdat er sprake was van ‘too many civcas’ , lees: burgerslachtoffers onder de Afghaanse bevolking. Als het er ‘too many’ worden, gaat de steun voor de missie kantelen, zeker onder de bevolking aan wie je komt vertellen dat je er bent om hen te bevrijden van een wrede onderdrukker, in dat geval de Taliban. Het zal voor Israëls spindoctors niet meevallen, de burgers van Gaza ervan te overtuigen dat alles waaraan ze hebben blootgestaan, bedoeld was om hen te bevrijden van de terreur van Hamas.

Hoe dan ook: ik raad iedereen krachtig aan om deze documentaire, - van de makers van No Other Land, ook een geweldige film – te gaan bekijken. Ook als je heel sterke pro - Israël opvattingen en sentimenten koestert. Op z’n minst bloedt je hart om wat deze militairen, vaak geheel tegen hun eigen eer en geweten in, moesten (?) doen. Om maar te zwijgen van de hartverscheurende slotscène van een Gazaanse vader die roept naar zijn dode gezin onder het puin.