20 days in Mariupol – Weet u het nog?

Ben net terug van een filmavondje. Eens per maand vertonen we in onze kerk een film. Niet om mensen aangenaam bezig te houden, maar om thema’s op de kaart te zetten. Het lag voor de hand om deze week, waarin we – als we het tenminste niet allang vergeten waren – stilstonden bij het gegeven dat de oorlog die Rusland in Oekraïne begonnen is, z’n vijfde jaar ingegaan is. Als we tenminste rekenen vanaf 24 februari 2022 en niet vanaf 18 maart 2014 toen de Russen de Krim annexeerden. En als we even vergeten hoe sinds april van dat jaar Russische infiltranten en ‘separatisten’ in de Donbas allang bezig waren om deze regio van Oekraïne los te trekken. Hoe dan ook, vijftien mensen hadden vanavond de moeite genomen om de verpletterende documentaire ‘20 Days in Mariupol’ te komen zien. Journalistiek van het hoogste niveau, door moedige mensen die het lef hadden om drie weken lang in de zwaar belegerde stad te blijven en vast te leggen wat anders nooit zichtbaar was geworden: misdadig doelbewust geweld jegens de burgerbevolking, waarvoor de term ‘collateral damage’ absoluut ontoereikend is. Ik was teleurgesteld over de magere opkomst, en vrees dat ik die niet anders kan interpreteren dan met de slotsom dat ‘het nieuwtje’ eraf is als het om Oekraïne gaat. Maar de vijftien aanwezigen hebben honderd minuten lang de pijn en rauwheid van oorlogsgeweld van heel dichtbij waargenomen. Na afloop dropen we stilletjes af. Er zijn beelden waarbij woorden volstrekt overbodig en zelfs misplaatst zijn. Het enige lichtpuntje in de afgelopen week was de Haagse kunstenaar Teun Castelein die op 24 februari een dag lang met vier draaiorgels voor de Russische ambassade in Den Haag stond, die elk – en dan net niet allemaal tegelijk – het Oekraïense volkslied afspeelden. Non stop, een hele werkdag lang. Voor de vele jonge levens die nog kunnen sneuvelen, hoop ik dat het bij vier draaiorgels zal blijven. By the way, de documentaire is te zien bij NPO Plus. Kan dus ook gewoon thuis. Misschien iets voor deze tijd van boete en bezinning in de veertig dagen voor Pasen?